«تثلیث و الوهیت مسیح در آثار پدران کلیسا» (برگرفته از وب لاگ تثلیث)
http://www.taslis.blogfa.com/post-9.aspx
«تثلیث و الوهیت مسیح در آثار پدران کلیسا»
بخش اول
از جمله اعتراضاتی که معمولا از جناح شاهدان یهوه و همچنین اسلام گرایان مطرح میشود این است که آموزه ی تثلیث تا پیش از قرن چهارم میلادی و شورای نیقیه وجود خارجی نداشته و بعد ها وار مسیحیت شد. در این مقاله بر آنیم تا با توسل به به آثاری از پدران کلیسا که به دوران 1-3 میلادی میرسند به اثبات این موضوع بپردازیم که تثلیث را میتوان به خوبی در آثار اولیه ی مسیحیت نیز یافت.
(در این مقاله از کتاب مقدس که خود بهترین گواه بر تثلیث میباشند سودی نخواهیم جست)
ایگناتیوس اهل انطاکیه Ignatius of Antioch (میلادی 107-35)
ایگناتیوس از جمله ی پدران اولیه کلیسا میباشد که در دوران رسولی میزیسته. وی شاگر یوحنای رسول و اسقف انطاکیه دانسته میشود که در کلئزوم های روم شهید شد. از وی رسالاتی برجای مانده اند که قدمتشان به اوخر قرن 1 میلادی-اوایل قرن 2 میلادی میرسند.
ایگناتیوس از فرمول تثلیث ، به آن شکلی که در متی 19:28 بکار گرفته شده ، استفاده کرده است:
... در انجیل خداوندمان میفرماید:"پس بروید و همهی قومها را شاگرد سازید و ایشان را به نام پدر، پسر و روحالقدس تعمید دهید." (رساله ی ایگناتیوس به فیلادلفیان باب 9 )(منبع )
این فرمول تثلیث را چنین بیان میکند که پدر ، پسر و روح القدس هر سه دارای الوهیت اند چرا که «در نام» این سه کاری به عمل آمده و در عهد عیتق پیوسته بدون هیچ استثنایی در نام ، خداوند یهوه هر کاری به انجام میرسیده.
پس به نام يَهُوَه خداي خود، مثل ساير برادرانش از لاوياني كه در آنجا به حضور خداوند ميايستند، خدمت نمايد. تثنیه 7:18
( به تثنیه 22:18 ، 5:21 ، اول سموئیل 45:17 ، 42:20 ، دوم سموئیل 18:6 ، اول پادشاهان 32:18 ، 16:22 ، اول تواریخ 2:16 ،19:21 ، دوم تواریخ 15:18 ، 18:33 ، مزامیر 5:20 ، 7:20 ، 10:118 ، 11:118 ، 12:118 ، 26:118 ، 8:124 ، 8:129 و .... رجوع کنید )
همچنین هر سه شخص(پدر پسر و روح القدس) به موازات یکدیگر بیان شده اند که دال بر همسطح بودن آنها در الوهیت میباشد. نکته مهم این است که در این فراز از کلمه ی "نام" به صورت مفرد استفاده شده است و نه جمع که نشان وحدت خدا و یکی بودن پدر پسر و روح القدس میباشند.
ایگناتیوس بار ها نیز به الوهیت مسیح اشاره نموده است (رساله ی ایگانیوس به افسسیان باب 1 ، 7 ، 17 و ...) و هر سه اقنوم خدا را پابه پای یکدیگر نام برده است. (شهادت ایگناتیوس باب 7)
در دیباچه ی رساله ای اینگاتیوس به رومیان میخوانیم:
امید دارم به وفور در شادی (بدون سرزنش) در خدایمان ، عیسی مسیح.
ترتولیان Tertullian (میلادی 220-160)
ترتولیان از پدران کلیسای قرون 2 و 3 میلادی میباشد. میتوان وی را به همراه جاستین شهید از اولین آپولوجیست های (مدافعان) مسیحی خواند. وی بیش از 150 سال پیش از شورای نیقیه میزیسته ، با این حال آموزه ی تثلیث در آثار وی به بهترین شکل و با ساختاری فلسفی دیده میشود. وی از اولین پدرانی بود که کلمه ی "تثلیث" را بکار گرفت:
کتاب مقدس به بهترین شکل «تثلیث» را بیان میکند. Against Praxeas, ch ۱۱
آشکاراست که تثلیث در تعالیم این بزرگوار چهاچوبی سیستماتیک و فلسفی گرفته است. ترتولیان شرح میدهد که یگانگی خدا در ذات و سه گانگی وی در فورم و تشخص میباشد:
پدر ، پسر و روح القدس سه هستند ، نه در شأن dignity (یا حرمت ..) ، بلکه در رتبه degree. نه در ذات ، بلکه در فورم نه در قدرت. بلکه در قسم kind. آنها (پدر پسر و روح القدس) یک ذات و قدرت اند ، چراکه تنها یک خدا وجود دارد که این رتبه ها ، فورم ها و قسم ها از وی وجود دارند، در نام پدر ، پسر و روح القدس.
ترتولیان در اثرش با عنوان Adversus Praxeam به نقد با بدعت هایی برمیخیزد که اقنوم "پدر" را چنان در اقنوم "پسر" ادقام کرده بودند که شخص بر صلیب را همان پدر میپنداشتند. وی در این اثر به طور مفصل به بررسی تثلیث و اقانیم آن میپردازد. این کتاب ، اولین اثری محسوب میشود که تثلیث را به شکلی سیستماتیک تبیین میکند.(کتاب به صورت آنلاین در دانشنامه ی کاتولیک)
دیداکه Didache (قرن اول میلادی)
«دیداکه:آموزه های دوازده رسول» نام اثری مسیحی از قرن اول میلادی(و اوایل قرن دوم) میباشد. این اثر توسط یک شخص مستقل بنگارش درنیامده است و بازتابی از تمارین و تعالیم مسیحیان اولیه و دوران پدران رسولی میباشد. در باب هفتم از این کتاب میخوانیم:
پیرامون تعمید: پیش گفتن هر چیزی به نام پدر ، پسر و روح القدس در آب جاری تعمید دهید ، اگر به آب جاری دست رسی ندارید در آب هایی دیگر تعمید دهید. اگر قادر به استفاده از آب سرد نبودید از آب گرم سود جویید. اگر هیچکدام در دست رس نبودند تنها مقداری آب به سر شخص و در نام پدر ، پسر و روح القدس بپاشانید.
ایرنیوس Irenaeus ( میلادی 115-190 )
ایرنیوس ، پدر کلیسای قرن دوم و هم دوران ترتولیان میباشد که از کودکی به موعظات پلیکارپ(شاگر یوحنای رسول) گوش فرا میداد. وی پیرامون تثلیث مینویسد:
کلیسایی که در تمام دنیا پراکنده شده و تا به انتهای جهان رسیده است این ایمان را از حواریون مسیح در یافت کرده است: ... یک خدا ، پدر قادر ، آفریننده ی آسمان ، زمین و دریا و هر چه درون آنهاست و یک عیسی مسیح ، پسر خدا ، که برای نجات ما جسم پوشید و روح القدس که از طریق انبیا و فرستندگان خدا سخن گفت. Against Heresies X.l
هر سه اقنوم خدا در این سخن کاملا مشهود اند. ایرنیوس خدا را «یک خدا» میداند. این خدای واحد ، به صورت پدر پسر و روح القدس مکشوف گشته است. پیرامون الوهیت پسر(مسیح) وی مینویسد:
... عیسی مسیح ، خداوند ما و خدا و پادشاه ما ... Against Heresies X.l
ایرنیوس ، پسر را تجلی پدر نادیده میداند و پیرامون این اقنوم به نقل از باب 2 از رساله ی فیلیپیان چنین مینگارد:
هر زانویی در آسمان ، زمین و زیر زمین (در برابر) او(مسیح ، اقنوم پسر) خم شود و اقرار کند که وی با عدل همه را داوری خواهد کرد. Against Heresies X.l